Mapa wiatru pomaga ocenić, z której strony napływa powietrze i w którą stronę może przesuwać się pogoda. To przydatne przy deszczu, burzach, ochłodzeniu i silnych porywach.
Mapa wiatru pokazuje kierunek oraz siłę wiatru. Często widać na niej strzałki, linie albo animowane smugi. Ich układ pomaga szybko zrozumieć, z której strony napływa powietrze.
Jeżeli wiatr wieje z zachodu, pogoda często przesuwa się z zachodu na wschód. To nie jest jednak sztywna reguła dla każdej sytuacji.
Kierunek wiatru mówi, skąd wieje powietrze. Porywy mówią, jak mocny może być chwilowy podmuch. Przy codziennym sprawdzaniu pogody oba elementy są ważne.
Silne porywy są szczególnie istotne przy burzach, frontach i wichurach. Wtedy sprawdź także oficjalne ostrzeżenia.
Mapa wiatru nie mówi wszystkiego o burzy ani o dokładnej pogodzie przy ziemi. Lokalnie wiatr może różnić się od tego, co widać na większej mapie.
Przy groźnych warunkach korzystaj z oficjalnych ostrzeżeń IMGW-PIB. MeteoLive jest pomocą w analizie map, a nie oficjalnym systemem alarmowym.
Często pomaga to ocenić, ale nie zawsze daje prostą odpowiedź. Najlepiej porównać mapę wiatru z animacją radaru opadów.
Wiatr to ogólny przepływ powietrza, a poryw to chwilowy, silniejszy podmuch. Porywy są ważne przy wichurach i burzach.
Nie zawsze, ale przy silnych porywach warto sprawdzić oficjalne ostrzeżenia IMGW-PIB.
Wiatr powstaje w wyniku wyrównywania różnic ciśnień w atmosferze. Powietrze przemieszcza się z obszaru wyżu (wysokiego ciśnienia) do niżu (niskiego ciśnienia). Jednak wiatr nie wieje po linii prostej z powodu ruchu obrotowego Ziemi, który generuje siłę Coriolisa. W swobodnej atmosferze siła ta równoważy siłę gradientu ciśnienia, tworząc tzw. wiatr geostroficzny:
Gdzie \( ho\) to gęstość powietrza, \(f\) to parametr Coriolisa, a \( rac{\partial P}{\partial n}\) to gradient ciśnienia. Z powodu tej siły wiatr na półkuli północnej skręca w prawo i wokół niżu wieje przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, a wokół wyżu – zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
W pobliżu ziemi tarcie o podłoże spowalnia wiatr i powoduje, że skręca on lekko w kierunku centrum niżu. Dodatkowo ukształtowanie terenu wywołuje wiatry lokalne:
Znajomość kierunku wiatru pozwala na określenie typu adwekcji (napływu) powietrza. Wiatr z południa i południowego wschodu zazwyczaj niesie ocieplenie, natomiast wiatr z północy i północnego zachodu przynosi chłód i wilgoć polarno-morską. Łącząc mapę wiatru z radarem opadów, można precyzyjnie przewidzieć czas nadejścia strefy opadowej.
Badania zjawisk atmosferycznych w naszym kraju mają niezwykle bogatą historię, która bezpośrednio wpłynęła na to, jak dzisiaj możemy analizować dane prezentowane w artykule: Jak sprawdzić kierunek wiatru? Mapa wiatru krok po kroku. Początki zorganizowanych obserwacji pogodowych na ziemiach polskich sięgają już połowy XVII wieku. To właśnie wtedy, w 1655 roku, z inicjatywy królowej Ludwiki Marii Gonzagi, w Warszawie rozpoczęto codzienne, systematyczne zapisy temperatury, ciśnienia i kierunku wiatru przy użyciu pierwszych sprowadzonych z Włoch barometrów i termometrów rtęciowych. Był to jeden z pierwszych takich punktów pomiarowych w całej Europie, co stawia polską myśl meteorologiczną w awangardzie nauk synoptycznych.
W okresie zaborów badania były kontynuowane przez wybitnych uczonych w ośrodkach uniwersyteckich w Wilnie, Krakowie i we Lwowie. Jednak prawdziwym kamieniem milowym było odzyskanie niepodległości w 1918 roku i powołanie do życia w 1919 roku Państwowego Instytutu Meteorologicznego (PIM). Instytut ten postawił sobie za cel ujednolicenie sieci stacji synoptycznych w całym kraju oraz stworzenie nowoczesnego systemu ostrzegania dla rolnictwa, żeglugi i rozwijającego się lotnictwa. W latach 30. XX wieku PIM był już uznanym w świecie ośrodkiem badawczym, który jako jeden z pierwszych wdrożył regularne pomiary aerologiczne (sondaże pionowe atmosfery za pomocą balonów z radiosondami).
Po II wojnie światowej, w 1972 roku, nastąpiło połączenie Państwowego Instytutu Hydrologiczno-Meteorologicznego z Instytutem Gospodarki Wodnej, w wyniku czego powstał dzisiejszy Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej — Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB). Współczesny IMGW zarządza zaawansowaną siecią pomiarowo-obserwacyjną, w skład której wchodzi ponad 60 stacji synoptycznych, kilkaset stacji klimatologicznych i opadowych, a także sieć radarów meteorologicznych POLRAD oraz system detekcji wyładowań atmosferycznych PERUN.
Rozwój ten ma bezpośrednie przełożenie na przydatność informacji zawartych w naszym poradniku. Bez setek lat doświadczeń w kalibracji instrumentów pomiarowych, badania fizyki chmur oraz analizy matematycznej przepływów mas powietrza, dzisiejsze aplikacje i serwisy takie jak MeteoLive nie byłyby w stanie dostarczyć tak precyzyjnych i aktualizowanych na bieżąco danych. Interpretacja wskaźników takich jak kierunek wiatru, stopnie alertów IMGW czy też obrazy z radarów dopplerowskich opiera się bezpośrednio na dziedzictwie pokoleń polskich i światowych klimatologów, którzy przekształcili meteorologię z nauki opisowej w ścisłą dyscyplinę fizyko-matematyczną.
Linie prądu (streamlines) pokazują trajektorię ruchu powietrza. Ich kierunek wskazuje, dokąd wieje wiatr, a prędkość przesuwania się animowanych linii odpowiada sile wiatru.
Oznacza to, że wiatr wieje Z kierunku północno-zachodniego W kierunku południowo-wschodnim. W meteorologii kierunek wiatru określa się zawsze jako kierunek źródłowy.
Budynki wymuszają zmianę kierunku wiatru, tworząc lokalne zawirowania, tunele wiatrowe (efekt Venturiego) oraz strefy ciszy po zawietrznej stronie.