Sprawdź, gdzie aktualnie znajdują się strefy opadów i czy deszcz może zbliżać się do Twojej okolicy. Radar opadów jest jedną z najpraktyczniejszych map pogodowych, bo pozwala szybko ocenić sytuację bez czytania długiej prognozy.
Silne, zwarte i szybko rosnące strefy opadów mogą być związane z burzami. W takiej sytuacji warto przejść także do radaru burz i sprawdzić, czy w pobliżu pojawiają się wyładowania atmosferyczne.
Najlepszy obraz daje porównanie kilku map: opadów, burz, wiatru i ostrzeżeń. Dzięki temu łatwiej ocenić, czy nadchodzi zwykły deszcz, czy pogoda może być gwałtowna.
Mapa opadów może mieć opóźnienie albo pokazywać dane w sposób uśredniony. Lokalny deszcz może być słabszy lub mocniejszy niż sugeruje mapa, zwłaszcza przy przelotnych opadach i burzach.
Dlatego przy planowaniu ważnych aktywności warto sprawdzić radar kilka razy, a nie tylko raz. Pogoda potrafi zmienić się w ciągu kilkunastu minut.
Radary pogodowe to jedne z najbardziej skomplikowanych urządzeń stosowanych w nowoczesnej meteorologii. Ich działanie opiera się na wysyłaniu bardzo krótkich impulsów promieniowania elektromagnetycznego (najczęściej w pasmie mikrofalowym C o częstotliwości około 5.6 GHz) przez obracającą się antenę paraboliczną. Wiązka ta rozchodzi się w atmosferze i napotyka przeszkody – hydrometeory, czyli krople deszczu, płatki śniegu, krupki lodowe czy gradziny.
Gdy impuls napotka opad, część energii ulega rozproszeniu wstecznemu i powraca do anteny radarowej jako tzw. echo radarowe. Odbiornik mierzy moc powracającego sygnału oraz czas, jaki upłynął od wysłania impulsu do jego odebrania. Na podstawie czasu obliczana jest dokładna odległość strefy opadu od radaru, a moc sygnału określa gęstość i wielkość cząsteczek wody w powietrzu, czyli intensywność opadu. Współczesne radary dopplerowskie mierzą dodatkowo przesunięcie częstotliwości powracającej fali (efekt Dopplera), co pozwala określić prędkość i kierunek ruchu opadu względem radaru, a tym samym prędkość wiatru wewnątrz chmur.
Intensywność opadów prezentowana na radarach jest bezpośrednio związana ze skalą dBZ (decybelami reflektywności). Jest to skala logarytmiczna, co oznacza, że niewielki wzrost wartości dBZ odpowiada ogromnemu wzrostowi ilości wody w chmurze. Poniższa tabela przedstawia klasyfikację intensywności opadów na podstawie wskaźnika dBZ stosowaną przez meteorologów:
| Wartość dBZ | Kategoria opadu | Szacowany opad (mm/h) | Opis zjawiska |
|---|---|---|---|
| < 20 dBZ | Bardzo słaby / Mżawka | < 0.25 mm/h | Lekka mżawka, chmury warstwowe, mgła. Często opad nie dociera do ziemi (zjawisko virga). |
| 20 - 30 dBZ | Słaby deszcz / Śnieg | 0.25 - 1.5 mm/h | Ciągły, słaby deszcz lub opad śniegu. Typowy opad wielkoskalowy. |
| 30 - 45 dBZ | Umiarkowany / Silny deszcz | 1.5 - 12 mm/h | Intensywny opad deszczu, krople są wyraźnie słyszalne. Może ograniczać widoczność na drogach. |
| 45 - 55 dBZ | Ulewa / Drobny grad | 12 - 50 mm/h | Ulewny opad o charakterze konwekcyjnym. Sygnał rozwijającej się burzy. Ryzyko lokalnych podtopień. |
| > 55 dBZ | Nawałnica / Grad | > 50 mm/h | Ekstremalne opady gradu i deszczu nawalnego. Prawie zawsze związane z niszczycielskimi superkomórkami burzowymi. |
Choć radary meteorologiczne są niezwykle precyzyjne, istnieją zjawiska fizyczne, które mogą zaburzać interpretację mapy opadów. Jednym z najczęstszych jest virga. Ma ona miejsce, gdy powietrze pod chmurą burzową lub deszczową jest bardzo suche. Krople wody spadające z chmury wyparowują całkowicie w drodze na dół. Wiązka radarowa przebiega wysoko nad ziemią i rejestruje te krople (pokazując strefę opadu na mapie), jednak na powierzchni gruntu nie spada ani jedna kropla. Użytkownik widzi deszcz na radarze, choć za oknem świeci słońce.
Odwrotnym problemem są zakłócenia znane jako echo gruntu (ground clutter). Promieniowanie radarowe może odbijać się od obiektów stałych – wzniesień terenu, pasm górskich, wysokich kominów, farm wiatrowych, a nawet od dużych stad ptaków w locie lub chmar owadów. Takie odbicia są widoczne na mapach jako plamy o niskim lub średnim dBZ. Można je odróżnić od prawdziwego deszczu, ponieważ pozostają nieruchome w czasie, podczas gdy chmury deszczowe przesuwają się pod wpływem wiatru.
Radar opadów na żywo pokazuje rzeczywiste strefy opadów atmosferycznych (deszcz, śnieg, grad) nad Polską. Dane te pochodzą z naziemnych stacji radarowych (w Polsce jest to sieć POLRAD obsługiwana przez IMGW-PIB) i są aktualizowane co 10 minut.
Prognoza deszczu to symulacja numeryczna modelu meteorologicznego określająca prawdopodobieństwo opadów w przyszłości. Radar opadów pokazuje stan faktyczny – fizycznie zmierzone krople wody i lodu w chmurach w danej minucie.
Wskaźnik dBZ (decybel reflektywności) określa siłę echa radarowego odbitego od opadu. Wartości poniżej 20 dBZ oznaczają mżawkę lub brak opadu na ziemi, 20-35 dBZ to słaby do umiarkowanego deszcz, 35-50 dBZ to silny deszcz, a powyżej 50 dBZ to ulewa nawalna i grad.
Klasyczny radar mierzy jedynie odbicie (reflektywność). Jednak nowoczesne radary o podwójnej polaryzacji (dual-pol) potrafią określić kształt cząsteczek, co pozwala odróżnić deszcz, śnieg, grad, a nawet obiekty nie-meteorologiczne, takie jak ptaki czy owady.
Virga to opad, który wypada z chmury, ale paruje w suchym powietrzu przed dotarciem do powierzchni ziemi. Radar rejestruje echo w wyższych partiach atmosfery (pokazując deszcz na mapie), jednak na ziemi nie spada ani jedna kropla wody.
Echo gruntu (ground clutter) to zakłócenia wywołane odbiciem wiązki radarowej od obiektów stałych: wzniesień, wysokich budynków czy turbin wiatrowych. Powstają wtedy fałszywe plamy opadowe na mapie, które są stacjonarne.
Większość radarów naziemnych w Europie, w tym sieć POLRAD w Polsce, wykonuje pełny skan atmosfery co 10 minut. Na naszej stronie dane te są natychmiast odświeżane po ich publikacji w systemie źródłowym.